Spastisch en onderwijs | ervaringen en belemmeringen van Job

Spastisch en onderwijs

07 mei 2020

Job Claessens is 19 jaar en heeft quadriplegie. Hij is spastisch in armen en benen, kan niet lopen, niet zelfstandig zitten, heeft slik-, spraak- en kijkproblemen en mist fijne motoriek. In 2019 behaalde Job zijn vmbo-tl diploma. Paul is als docent verbonden aan een roc en de vader van Job. Hij vertelt over de impact van de belemmeringen van Job in het onderwijs. Deze ervaringen en belemmeringen bij fysieke beperkingen spelen in alle onderwijssectoren. ECIO, maakt zich hard voor studeren zonder belemmering en deelt dit verhaal om te leren van elkaar: samen oplossingsgericht aan het werk.

Competenties zwaar onderschat

Job heeft door zijn fysieke beperking extra competenties ontwikkeld zoals een buitengewoon gehoor, fotografisch geheugen en een sterk gevoel van stemming en sfeer. Job werd in het onderwijs dan ook sterk onder zijn niveau benaderd. Job ging zich vervelen en ging niet graag meer naar school. Passend onderwijs moet hiervoor oplossing bieden.

Tip

Praat niet over de persoon met een functiebeperking maar mét deze persoon. Alleen dan krijg je als onderwijsinstelling een realistisch beeld en de student voelt zich dan ook erkend.

Uitgaan van de mogelijkheden biedt meer perspectief

Een muziektherapeut draagt bij aan het welzijn van Job, al ruim twaalf jaar. Voor het stimuleren van de cognitieve ontwikkeling, schaften de ouders van Job educatieve software aan. Deze was naast educatief ook goed voor Job’s houding en motoriek. Job ging naar een reguliere basisschool waar hij goed werd begeleid en waar Job zich prettig voelde. Centraal stond: wie is Job, wat heeft hij nodig en wat kan de school hierin betekenen. Door deze insteek met focus op de mogelijkheden was de school een fijne plek voor Job. Aanpassingen voor toegankelijkheid werden gerealiseerd en Job deed mee aan het leerlingvolgsysteem van Cito, zonder noemenswaardige problemen.

Tip

Belangrijk voor het welzijn van de student is om te kijken naar de mogelijkheden en niet naar de beperkingen. Wat kan hij wel? Welke begeleiding en aanpassing en zijn daarbij nodig

Onderwijs is meer dan alleen kwalificeren

In 2014 ging de wet Passend Onderwijs van kracht. De scholen hebben op dat moment nauwelijks tot geen kennis over passend onderwijs. De ouders van Job worden van het kastje naar de muur gestuurd. Na gesprekken met een regionale vo-school wordt duidelijk dat de school het niet aandurft. Leidend hierbij is dat schoolresultaten worden meegenomen in de rendementen van de school. Het is vreemd te moeten constateren dat men bij voorbaat uitgaat dat Job slecht gaat presteren. Met Job zelf gaat de school niet in gesprek. De optie van het volgen van enkele vakken was uiteindelijk, vanwege de te grote belasting voor de school en docenten, geen mogelijkheid. Job voelt zich niet gekend en is zeer teleurgesteld. Fysieke problemen speelden op en verschillende operaties volgden. Ontheffing voor leer- en kwalificatieplicht is gegeven. Ondanks begeleiding van een psycholoog bleef het heel zwaar.

Tip

De nadruk in het onderwijs ligt teveel op het verantwoorden van de opbrengsten voor de inspectie. Het echte onderwijs komt hierdoor onder druk te staan. Beeldvorming of te wel hoe onderwijsprofessionals denken over (passend) onderwijs is veelal bepalend of een kind kans krijgt.

Focus op procedures draagt bij aan stress en leerachterstand

Er wordt volgens Paul te veel de link gelegd met leer- en gedragsproblemen. Hulp en ondersteuning zijn dusdanig georganiseerd dat het eerst gelabeld moet worden voordat er gelden vrijgemaakt kunnen worden. Deze extra tijd draagt bij aan stress en leerachterstand.

Tip

Kijk en luister meer naar de persoon en focus niet alleen naar wat er mogelijk is binnen de gevestigde structuren. Zet niet het probleem maar de persoon die zich wil ontwikkelen op de voorgrond. Oplossingen kunnen worden gevonden met de juiste ondersteuning samen met de leerling: samen oplossingsgericht aan het werk.

Lees hier het complete verhaal van Paul Claessens dat eerder is gepubliceerd in het magazine Remediaal.